الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
12
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
جمعى از مفسران گفتهاند اين آيه در مورد « نضر بن حارث » نازل شده كه از مشركان متعصب و لجوج و پشت هم انداز بود ، او اصرار داشت كه ملائكه دختران خدا هستند ! ، و قرآن مجموعه اى از افسانههاى پيشينيان است كه به خدا نسبت داده شده ! ، و زندگى بعد از مرگ را منكر بود . بعضى ديگر آن را اشاره به همه مشركان دانستهاند كه در مساله توحيد و قدرت خدا به مجادله برمىخاستند . ولى با توجه به اينكه شان نزولها هرگز مفهوم آيه را محدود نمىكند نتيجه اين دو قول يكى است و همه كسانى را كه به نوعى ، از روى تقليد كوركورانه يا تعصب يا پيروى از خرافات و هوا و هوسها ، به جدال در برابر حق برمىخيزند شامل مىشود . سپس اضافه مىكند : « اين گونه افراد كه تابع هيچگونه منطق و دانشى نيستند از هر شيطان سر كش و متمردى تبعيت مىكنند » ( * ( وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطانٍ مَرِيدٍ ) * ) . نه از يك شيطان كه از همه شيطانها ! اعم از شياطين انس و جن كه هر يك از آنها براى خود نقشه و برنامه و حيله و دامى دارند . واژه « مريد » از ماده « مرد » ( بر وزن سرد ) در اصل به معنى سرزمين بلندى است كه خالى از هر گونه گياه باشد ، و به درختى كه از برگ خالى شود « امرد » مىگويند ، و روى همين جهت به نوجوانانى كه مو در صورتشان نروئيده نيز امرد گفته مىشود . در اينجا منظور از « مريد » كسى است كه عارى از هر گونه خير و سعادت و نقطه قوت است ، و طبعا چنين كسى سركش و متمرد و ظالم و عصيانگر خواهد بود . روشن است كه پيروى از « شيطان بى همه چيز » انسان را به چه سرنوشتى مبتلا مىسازد .